Alleluja i do przodu! Słowa, które mają skrzydła

Internet, a wraz z nim media społecznościowe, coraz częściej opiera się na komunikacji hasłowej. Powszechnie znane, powielane sformułowania, które – co jest ważne – mają konkretne źródło, nazywane są skrzydlatymi słowami. To teksty barwne, sugestywne i obrazowe, przez co łatwe do zapamiętania. Okoliczności powstania danego wyrażenia są istotne z tego względu, że bez ich znajomości uchwycenie sensu przytoczonych słów może być utrudnione, a w niektórych przypadkach wręcz niemożliwe. Skąd biorą się skrzydlate słowa? Poniżej przedstawiam ich główne źródła:

  1. kinematografia – np. ciemność widzę, ciemność („Seksmisja”); grozisz mi? („Job, czyli ostatni szara komórka”); wyrwałem chwasta („Psy 2”); chłopaki nie płaczą; pieniądze to nie wszystko (tytuły filmów o tym samym brzmieniu).
  2. muzyka – np. polityka mi wisi dorodnym kalafiorem (Jacek Kaczmarski); nie ma jak u mamy (Wojciech Młynarski); w życiu piękne są tylko chwile (Ryszard Riedel).
  3. literatura – np. miej serce i patrzaj w serce (Adam Mickiewicz); Wielki Brat patrzy (George Orwell); mów do mnie jeszcze (Kazimierz Przerwa-Tetmajer).
  4. wypowiedzi znanych osób – np. nie chcem, ale muszem (Lech Wałęsa); alleluja i do przodu (o. Tadeusz Rydzyk); róbta co chceta (Jerzy Owsiak).
  5. slogany reklamowe – np. pij mleko, będziesz wielki; prawie robi wielką różnicę; bo zupa była za słona; pragnienie nie ma szans.
  6. biblizmy – np. nie chwal dnia przed zachodem słońca; oko za oko, ząb za ząb; egipskie ciemności; grzechy młodości.
  7. autorskie terminy – np. globalna wioska (Marshall McLuhan); jesień średniowiecza (Johan Huizinga), skrzydlate słowa (Georg Büchmann).

Jak twierdzi polski aforysta, eseista i poeta Wojciech Wiercioch:

O tym, czy dana fraza stanie się skrzydlatym słowem, decyduje nie zawsze jej wartość ideowa, intelektualna czy artystyczna. O tym, by daną wypowiedź zakwalifikować jako skrzydlate słowo, decyduje wyłącznie rozpowszechnienie i powtarzalność użycia.

W związku z tym wydaje się, że nic nie stoi na przeszkodzie, by zakwalifikować do skrzydlatych słów tak popularne wśród internautów zwroty, jak np. daj kamienia czy jestem hardkorem. Mają one swoje źródło w konkretnych nagraniach zamieszczonych w sieci. Spełniają więc kryterium literaturoznawców Henryka MarkiewiczaAndrzeja Romanowskiego – możliwość ustalenia pochodzenia lub autorstwa słów, by móc określić je mianem „fruwających cytatów”. Ten warunek odróżnia je od anonimowych zwrotów, przysłów i sloganów. W przypadku internetowych źródeł warto jednak zwrócić uwagę, że takie cechy powiedzeń jak zasięg czy powiązana z nim długowieczność są tu nieco ograniczone (zwroty mogą nie docierać np. do osób starszych). Z drugiej strony, wraz z upowszechnianiem się mediów społecznościowych granice te stopniowo ulegają zatarciu.

Skrzydlate słowa to specyficzny rodzaj memów, czyli zaraźliwych wzorców informacji. Słowo mem pochodzi od greckiego słowa mimesis (naśladownictwo). Termin wprowadził biolog Richard Dawkins w książce „Samolubny gen”. Skrzydlate słowa, mimo że istnieją w języku przede wszystkim dzięki ich powielaniu, charakteryzują się dużą elastycznością – często ulegają modyfikacjom, które dotyczą zarówno struktury tekstu, jak i jego znaczenia. Przykładami mogą być takie sformułowania jak przeminęło z wiadrem czy zielona strona mocy. Tego typu przekształcenia często wykorzystywane są w reklamie. Więcej o o skrzydlatych słowach możecie posłuchać tutaj.

Jakie skrzydlate słowa są Wam jeszcze znane? Macie swoje ulubione powiedzenia?

Otagowane , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , ,

8 thoughts on “Alleluja i do przodu! Słowa, które mają skrzydła

  1. lilith pisze:

    Pierwsze co przychodzi mi do głowy to:

    „Bunkrów nie ma, ale też jest zajebiście” ;) – cytat z filmu „Chłopaki nie płaczą”
    „No to Frugo” – tekst z reklamy
    „Co mi zrobisz jak mnie złapiesz?” – tytuł filmu

    Natomiast wspomniane „prawie robi wielką różnicę” cytuje cała Polska :D

    • literufka pisze:

      Dziękuję za przypomnienie! Chyba zrobię sobie wieczór ze starymi polskimi filmami, które są prawdziwą kopalnią skrzydlatych słów :)

  2. cathrynek91 pisze:

    Jedno z moich ulubionych powiedzonek jest o tym, że cały misterny plan poszedł w piz.. („Kilerów 2-ch”) ^^

Skomentuj

Wprowadź swoje dane lub kliknij jedną z tych ikon, aby się zalogować:

Logo WordPress.com

Komentujesz korzystając z konta WordPress.com. Log Out / Zmień )

Zdjęcie z Twittera

Komentujesz korzystając z konta Twitter. Log Out / Zmień )

Facebook photo

Komentujesz korzystając z konta Facebook. Log Out / Zmień )

Google+ photo

Komentujesz korzystając z konta Google+. Log Out / Zmień )

Connecting to %s

%d bloggers like this: